Bài giảng Ngữ văn 12 - Bài: Tuyên ngôn độc lập (Hồ Chí Minh)

Nội dung tài liệu: Bài giảng Ngữ văn 12 - Bài: Tuyên ngôn độc lập (Hồ Chí Minh)

1. I- Giới thiệu chung về tác phẩm 1. Hoàn cảnh sáng tác: CMT8 thành công, ngày 26/8 /1945 HCM từ chiến khu Việt Bắc về Hà Nội, tại căn nhà số 48 Hàng Ngang người đã soạn thảo Tuyên ngôn độc lập. 2/9 /1945 tại quảng trường Ba Đình, Người đọc bản Tuyên ngôn độc lập khai sinh ra nước VN dân chủ cộng hoà.
2. Sáng mồng 2 tháng 9 Hôm nay sáng mồng Hai tháng Chín Thủ đô hoa vàng nắng Ba Đình Muôn triệu Tim chờ, Chim cũng nín Bỗng vang lên tiếng hát ân tình Hồ Chí Minh, Hồ Chí Minh!!! Người đứng trên đài lặng phút giây Trông đàn con đó vẫy hai tay Cao cao vầng trán ngời đôi mắt Độc lập bây giờ mới thấy đây (Tố Hữu)
3. I. Giới thiệu chung về tác phẩm 2. Đối tượng – mục đích : - Đối tượng : nhân dân VN và thế giới ( các thế lực đang có âm mưu tái chiếm VN; những con người yêu chuộng hoà bình ) - Mục đích : Tuyên bố và khẳng định quyền độc lập, tự do của dân tộc VN; Bác bỏ luận điệu của bọn xâm lược trước dư luận TG; Khẳng định ý chí quyết tâm bảo vệ nền độc lập dân tộc. 3. Thể loại: Văn chính luận 4. Bố cục: - Gồm 3 phần : + Đoạn 1: «Hỡi không ai chối cãi được» Cơ sở pháp lí của bản tuyên ngôn + Đoạn 2: “ Thế mà phải được độc lập” Cơ sở thực tế của bản tuyên ngôn + Đoạn 3: còn lại Lời tuyên bố và khẳng định ý chí bảo vệ nền độc lập, tự do của dân tộc .
4. II. Đọc hiểu văn bản 1. Cơ sở pháp lí của bản tuyên ngôn
5. TUYÊN NGÔN ĐỘC LẬP (Hồ Chí Minh) Hỡi đồng bào cả nước, "Tất cả mọi người đều sinh ra có quyền bình đẳng. tạo hóa cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được; trong những quyền ấy, có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc". Lời bất hủ ấy ở trong bản Tuyên ngôn độc lập năm 1776 của nước Mỹ. Suy rộng ra, câu ấy có ý nghĩa là: tất cả các dân tộc trên thế giới đều sinh ra bình đẳng; dân tộc nào cũng có quyền sống, quyền sung sướng và quyền tự do. Bản tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền của cách mạng Pháp năm 1791 cũng nói: "người ta sinh ra tự do và bình đẳng về quyền lợi, và phải luôn luôn được tự do và bình đẳng về quyền lợi". Đó là những lẽ phải không ai chối cãi được.
6. II. Đọc hiểu văn bản 1. Cơ sở pháp lí của bản tuyên ngôn Mở đầu bản tuyên ngôn của nước Việt Nam, Người dẫn lời trong hai bản Tuyên ngôn: Tuyên ngôn độc lập 1776 của Mĩ và Tuyên ngôn Nhân quyền và dân quyền của CM Pháp 1791 làm cơ sở pháp lí. Sự vận dụng ấy vô cùng khéo léo và sáng tạo.
7. Trân trọng, đề cao những tư tưởng tiến bộ của nhân loại. Khéo léo Vạch trần bộ mặt xảo trá và ngăn chặn âm mưu cướp nước của bọn TD Sự vận dụng hai Khẳng định vị thế bình đẳng của dân bản Tuyên ngôn tộc. Sáng tạo Phát triển quyền con người thành quyền của dân tộc
8. Thế mà hơn tám mươi năm nay, bọn thực dân Pháp lợi dụng lá cờ tự do, bình đẳng, bác ái, đến cướp đất nước ta, áp bức đồng bào ta. hành động của chúng trái hẳn với nhân đạo và chính nghĩa. Về chính trị, chúng tuyệt đối không cho nhân dân ta một chút tự do dân chủ nào. Chúng thi hành những luật pháp dã man. Chúng lập ba chế độ khác nhau ở trung, nam, bắc để ngăn cản việc thống nhất nước nhà của ta, để ngăn cản dân tộc ta đoàn kết. Chúng lập ra nhà tù nhiều hơn trường học. Chúng thẳng tay chém giết những người yêu nước thương nòi của ta. Chúng tắm các cuộc khởi nghĩa của ta trong những bể máu. Chúng ràng buộc dư luận, thi hành chính sách ngu dân. Chúng dùng thuốc phiện, rượu cồn để làm cho nòi giống ta suy nhược. Về kinh tế, chúng bóc lột dân ta đến tận xương tủy, khiến cho dân ta nghèo nàn, thiếu thốn, nước ta xơ xác, tiêu điều. Chúng cướp không ruộng đất, hầm mỏ, nguyên liệu. Chúng đặt ra hàng trăm thứ thuế vô lý, làm cho dân ta, nhất là dân cày và dân buôn, trở nên bần cùng. Chúng không cho các nhà tư sản ta ngóc đầu lên. Chúng bóc lột công nhân ta một cách vô cùng tàn nhẫn.
9. Mùa thu năm 1940, phát-xít Nhật đến xâm lăng Đông - dương để mở thêm căn cứ đánh đồng minh, thì bọn thực dân Pháp quỳ gối đầu hàng, mở cửa nước ta rước Nhật. Từ đó dân ta chịu hai tầng xiềng xích: Pháp và Nhật. Từ đó dân ta càng cực khổ, nghèo nàn. kết quả là cuối năm ngoái sang đầu năm nay, từ Quảng trị đến Bắc kỳ hơn hai triệu đồng bào ta bị chết đói. Ngày 9 tháng 3 năm nay, Nhật tước khí giới của quân đội Pháp. Bọn thực dân Pháp hoặc bỏ chạy hoặc đầu hàng. Thế là chẳng những chúng không "bảo hộ" được ta, trái lại, trong 5 năm, chúng dã man bán nước ta hai lần cho Nhật. Trước ngày mồng 9 tháng 3, biết bao lần Việt minh đã kêu gọi người Pháp liên minh để chống Nhật. Bọn thực dân Pháp đã không đáp ứng, lại thẳng tay khủng bố Việt minh hơn nữa. Thậm chí đến khi thua chạy, chúng còn nhẫn tâm giết nốt số đông tù chính trị ở Yên bái và Cao bằng.
10. II.Đọc hiểu 2.Cơ sở thực tế của bản tuyên ngôn 2.1. Vạch trần bản chất xảo quyệt, hành động tàn bạo của thực dân Pháp trong suốt 80 năm. -Vạch trần thủ đoạn thâm độc: lợi dụng lá cờ Tự do, bình đẳng, bác ái cùng chiêu bài khai hoá, bảo hộ. -Lên án tội ác của bọn TD trên mọi phương diện +Chính trị:thi hành những luật pháp dã man; thi hành chính sách ngu dân ->Không cho nhân dân ta một chút tự do dân chủ nào.
11. +Về kinh tế: chúng bóc lột dân ta đến tận xương tủy + Xã hội: chúng không những không bảo hộ được nước ta mà "trong vòng 5 năm đã bán nước ta hai lần cho Nhật". Đẩy nhân dân ta vào tình cảnh một cổ hai trong, dẫn đến nạn đói 1945 hơn hai triệu đồng bào ta bị chết đói. ->Tất cả những việc mang danh “khai hóa” của thực dân Pháp trái hẳn với nhân đạo và chính nghĩa. => Bằng chứng xác thực giàu sức thuyết phục, lí lẽ sắc bén, giọng điệu căm hờn, uất hận vừa đau đớn, xót thương, đoạn văn như một bản cáo trạng đanh thép tội ác của bọn thực dân khơi dậy lòng căm thù giặc,tinh thần yêu nước của nhân dân ta.
12. NẠN ĐÓI 1945
13. Ngày 9 tháng 3 năm nay, Nhật tước khí giới của quân đội Pháp. Bọn thực dân Pháp hoặc bỏ chạy hoặc đầu hàng. Thế là chẳng những chúng không "bảo hộ" được ta, trái lại, trong 5 năm, chúng dã man bán nước ta hai lần cho Nhật. Trước ngày mồng 9 tháng 3, biết bao lần Việt minh đã kêu gọi người Pháp liên minh để chống Nhật. Bọn thực dân Pháp đã không đáp ứng, lại thẳng tay khủng bố Việt minh hơn nữa. Thậm chí đến khi thua chạy, chúng còn nhẫn tâm giết nốt số đông tù chính trị ở Yên bái và Cao bằng. Tuy vậy, đối với nước Pháp, đồng bào ta vẫn giữ một thái độ khoan hồng và nhân đạo. Sau cuộc biến động ngày mồng 9 tháng 3, Việt minh đã giúp cho nhiều người Pháp chạy qua biên thùy, lại cứu cho nhiều người Pháp ra khỏi nhà giam Nhật, và bảo vệ tính mạng và tài sản cho họ.
14. Sự thật là từ mùa thu năm 1940, nước ta đã thành thuộc địa của Nhật, chứ không phải thuộc địa của Pháp nữa. Khi Nhật hàng Đồng minh thì nhân dân cả nước ta đã nổi dậy giành chính quyền lập nên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Sự thật là dân ta đã lấy lại nước Việt Nam từ tay Nhật, chứ không phải từ tay Pháp. Pháp chạy, Nhật hàng, vua Bảo Đại thoái vị. dân ta đã đánh đổ các xiềng xích thực dân gần một trăm năm nay để gây dựng nên nước Việt Nam độc lập. Dân ta lại đánh đổ chế độ quân chủ mấy mươi thế kỷ mà lập nên chế độ dân chủ cộng hòa.
15. 2.2. Thực tế đấu tranh giành độc lập của nhân dân ta. - Khẳng định lập trường chính nghĩa và truyền thống nhân đạo của dân tộc ta Người đưa ra những mặt đối lập làm nổi bật bản chất giữa ta và địch: + Thực dân Pháp: mở cửa nước ta rước Nhật, chúng dã man bán nước ta hai lần cho Nhật + Nhân dân ta: “giúp, cứu, bảo vệ” tính mạng và tài sản cho người Pháp. -> cách lập luận chặt chẽ, lí lẽ sắc bén, bằng chứng xác thực, Người đã vạch rõ bản chất tàn bạo, hèn nhát của bọn thực dân; đồng thời ca ngợi tinh thần chính nghĩa, anh dũng, nhân đạo của nhân dân ta.
16. - Bảo vệ thành quả cuộc CMT8 như một thực tế lịch sử đấu tranh cho độc lập, cho khát vọng tự do của nhân dân ta. +Từ sự thật của lịch sử người khẳng định VN không còn là thuộc địa của Pháp; Nhân dân VN đấu tranh giành lại đất nước từ tay Nhật chứ không từ tay Pháp. + “Pháp chạy, Nhật hàng, vua Bảo Đại thoái vị” -> Nhân dân VN hoàn thành sứ mệnh của cuộc đtgpdt; xoá bỏ chế độ quân chủ mấy mươi thế kỉ mà lập nên chế độ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ->Lời khẳng định đầy tự hào như một tất yếu lịch sử: Dân tộc đó phải được độc lập, dân tộc đó phải được tự do. => Đoạn văn lập luận chặt chẽ, logic theo quan hệ nhân quả, ngôn từ sắc bén chuẩn xác. “TNĐL” như một bản anh hùng ca thời đại k/đ sức mạnh chính nghĩa, khát vọng, ý chí độc lập, tự hào về truyền thống yêu nước chống giặc ngoại xâm của dân tộc ta
17. Bởi thế cho nên, chúng tôi, lâm thời chính phủ của nước Việt Nam mới, đại biểu cho toàn dân Việt Nam, tuyên bố thoát ly hẳn quan hệ thực dân với Pháp, xóa bỏ hết những hiệp ước mà Pháp đã ký về nước Việt Nam, xóa bỏ tất cả mọi đặc quyền của Pháp trên đất nước Việt Nam. Toàn dân Việt Nam, trên dưới một lòng, kiên quyết chống lại âm mưu của bọn thực dân Pháp .. Một dân tộc đã gan góc chống ách nô lệ của Pháp hơn tám mươi năm nay, một dân tộc đã gan góc đứng về phe đồng minh chống phát-xít mấy năm nay, dân tộc đó phải được tự do! dân tộc đó phải được độc lập! Vì những lẽ trên, chúng tôi, Chính phủ lâm thời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, trịnh trọng tuyên bố với thế giới rằng: Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập, và sự thật đã thành một nước tự do, độc lập. Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy.
18. II. Đọc hiểu văn bản 3. Phần tuyên bố - Tuyên bố thoát li hẳn quan hệ thực dân với Pháp - Tuyên bố nền độc lập tự do của dân tộc VN, Kêu gọi cộng đồng quốc tế công nhận quyền độc lập ,tự do của VN - Kêu gọi toàn dân đoàn kết chống lại âm mưu xâm lược của TD Pháp; Khẳng định ý chí quyết tâm bảo vệ nền độc lập, tự do.