Bài giảng Sinh học 11 - Chương I, Bài 1: Sự hấp thụ nước và muối khoáng ở rễ

Nội dung tài liệu: Bài giảng Sinh học 11 - Chương I, Bài 1: Sự hấp thụ nước và muối khoáng ở rễ

1. Chương I: CHUYỂN HÓA VẬT CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG Bài 1: SỰ HẤP THỤ NƯỚC VÀ MUỐI KHOÁNG Ở RỄ * Vai trò của nước: Làm dung môi, đảm bảo sự bền vững của hệ thống keo nguyên sinh, đảm bảo hình dạng của tế bào, tham gia vào các quá trình sinh lí của cây (thoát hơi nước làm giảm nhiệt độ của cây, giúp quá trình trao đổi chất diễn ra bình thường ), ảnh hưởng đến sự phân bố của thực vật. I. CƠ CHẾ HẤP THU NƯỚC VÀ ION KHOÁNG Ở RỄ. 1. Hấp thụ nước và các ion khoáng từ đất vào tế bào lông hút. => Hình thái của rễ cây trên cạn thích nghi với chức năng hướng tới nguồn nước, hấp thụ nước và ion khoáng. * Lưu ý: Trong môi trường quá ưu trương, quá axit, thiếu oxi lông hút rất dễ gãy và tiêu biến. a. Hấp thụ nước: Nước được hấp thụ liên tục từ đất vào tế bào lông hút theo cơ chế thụ động(thẩm thấu): đi từ môi trường nhược trương vào môi trường ưu trương trong tế bào lông hút cây nhờ sự chênh lệch áp suất thẩm thấu. b. Hấp thụ muối khoáng. Các ion khoáng xâm nhập vào tế bào rễ cây một cách chọn lọc theo 2 cơ chế: + Thụ động: Cơ chế khuếch tán từ nơi có nồng độ cao đến nơi có nồng độ thấp. + Chủ động: Di chuyển ngược chiều gradien nồng độ và cần năng lượng. 2. Dòng nước và các ion khoáng đi từ lông hút vào mạch gỗ của rễ.
2. - Theo 2 con đường: + Con đường qua thành tế bào-gian bào (Từ lông hút → khoảng gian bào → mạch gỗ): nhanh, không chọn lọc. + Con đường qua chất nguyên sinh- không bào(Từ lông hút → tế bào sống → mạch gỗ); chậm, được chọn lọc) Cơ chế: thẩm thấu, do sự chênh lệch áp suất thẩm thấu III. ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC NHÂN TỐ MÔI TRƯỜNG ĐỐI VỚI QUÁ TRÌNH HẤP THỤ NƯỚC VÀ ION KHOÁNG Ở RỄ. - Các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình hấp thụ nước và các ion khoáng là: Nhiệt độ, ánh sáng, oxy, pH, đặc điểm lí hóa của đất - Hệ rễ cây ảnh hưởng đến môi trường. CÂU HỎI ÔN TẬP: 1/ Tại sao, các bác nông dân khi bón phân thường kết hợp với tưới nước? 2/ Tại sao bón phân cho cây ở nồng độ cao làm héo cây ? 3/ Vì sao nước từ lông hút vào mạch gỗ của rễ theo một chiều? 4/ Làm thế nào để cây có thể hấp thụ nước và các muối khoáng thuận lợi nhất? 5/ Vì sao cây trên cạn bị ngập úng lâu sẽ chết?
3. BÀI 2: VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT TRONG CÂY I. Tìm hiểu đặc điểm của dòng mạch gỗ và dòng mạch rây Trong cây có các dòng vận chuyển vật chất sau: - Dòng mạch gỗ (dòng đi lên) vận chuyển nước và các ion khoáng từ đất vào đến mạch gỗ của rễ rồi tiếp tục dâng lên theo mạch gỗ trong thân để lan tỏa đến lá và những thành phần khác của cây. - Dòng mạch rây (dòng đi xuống) vận chuyển các chất hữu cơ từ tế bào quang hợp trong phiến lá vào cuống lá rồi đến nơi cần sử dụng hoặc dự trữ
4. II. Tìm hiểu dòng mạch gỗ và dòng mạch rây: Quản bào Mạch ống Lỗ bên Hình 2.2. Mạch gỗ của thực vật có hoa Tiêu chí so Mạch gỗ Mạch rây sánh - Là những tế bào chết - Là những tế bào sống, gồm ống hình Cấu tạo -Thành tế bào có chứa licnhin rây và tế bào kèm - Các tế bào nối với nhau thành - Các ống rây nối đầu với nhau thành những ống dài từ rễ lên lá ống dài đi từ lá xuống rễ - Nước, muối khoáng được hấp thụ - Là các sản phẩm đồng hoá ở lá: Thành ở rễ và các chất hữu cơ được tổng + Saccarôzơ, axit amin phần dịch hợp ở rễ + một số ion khoáng được sử dụng lại Nhờ sự phối hợp của 3 lực: - Là sự chệnh lệch áp suất thẩm thấu + áp suất rễ giữa cơ quan cho (lá) và cơ quan nhận Động lực + Lực hút do thoát hơi nước ở lá (rễ) + Lực liên kết giữa các phân tử nước với nhau và với vách tế bào mạch gỗ.
5. CÂU HỎI ÔN TẬP: 1/ Trong cây có những dòng vận chuyển nào? Đặc điểm của các dòng vận chuyển đó là gì? 2/ Tại sao các tế bào cấu tạo nên mạch gỗ là tế bào chết? 3/ Nếu một ống gỗ bị tắt, dòng mạch gỗ trong ống đó có thể tiếp tục đi lên được không? Vì sao? 4/ Tại sao trong cây cần phải có 2 dòng vận chuyển vật chất? Nếu hai dòng đó nhập vào một thì sẽ gây tác hại như thế nào? 5/ Giải thích lệnh trang 11 sgk :hiện tượng ứ giọt ở mép lá (thường thấy ở cây một lá mầm) sau những đêm ẩm ướt ? 6/ Tại sao khi ta bóc vỏ quanh cành cây hay thân cây thì sau một thời gian phía trên chỗ bị bó phình to ra?