Bài giảng Sinh học 12 - Bài 3: Điều hòa hoạt động gen

Nội dung tài liệu: Bài giảng Sinh học 12 - Bài 3: Điều hòa hoạt động gen

1. Bài 3: ĐIỀU HÒA HOẠT ĐỘNG GEN Mô hình Operon Lac
2. NỘI DUNG CÓ PHẢI CÁC GEN LUÔN LUÔN HOẠT ĐỘNG? I. Khái quát ĐHHĐG Bộ gen người có khoảng 20.000-25.0000 gen Nếu luôn tổng hợp sản phẩm thì sản phẩm tạo ra phải giống nhau ở mọi lứa tuổi, tại sao thanh niên lại nhanh lớn? Các gen tổng hợp kháng thể chỉ tổng hợp khi cơ thể mắc bệnh đó.
3. NỘI DUNG Điều hòa hoạt động gen: là điều hòa lượng sản phẩm mà gen tạo ra. I. Khái quát ĐHHĐG Điều hòa hoạt động gen ở sinh vật NHÂN SƠ: chủ yếu là ĐIỀU HÒA PHIÊN MÃ. Gen có phiên mã gen hay không phiên mã ?
4. NỘI DUNG Mô hình Operon. Lac ở vi khuẩn E.Coli của Jacop và Mono I. Khái quát ĐHHĐG II. ĐHHĐG ở SV nhân sơ 1. Mô hình operon
5. Gen điều hòa R: Tổng hợp protein ức chế NỘI DUNG (NẰM NGOÀI OPERON) I. Khái quát ĐHHĐG II. ĐHHĐG ở SV nhân sơ 1. Mô hình operon Vùng P: nơi mà ARN polymeraza bám vào và khởi đầu quá trình phiên mã Vùng O: gắn với protein ức chế OPERON Nhóm gen cấu trúc Z,Y,A: phiên mã tổng hợp enzyme phân giải đường Lac
6. NỘI DUNG I. Khái quát ĐHHĐG KHÔNG CÓ CÓ ĐƯỜNG II. ĐHHĐG ở SV nhân sơ ĐƯỜNG 1. Mô hình operon CÓ KHÔNG 2. Sự điều hòa hoạt động PHIÊN PHIÊN của operon Lac MÃ MÃ “CÓ CÓ – KHÔNG KHÔNG”
7. Khi môi trường không có đường ARN P R P O Z Y A PROTEIN ỨC CHẾ BÁM VÀO VÙNG VẬN HÀNH (O) NGĂN CẢN QUÁ TRÌNH PHIÊN MÃ PROTEIN ỨC CHẾ GEN Z Y A KHÔNG PHIÊN MÃ (LUÔN TỔNG HỢP)
8. Khi môi trường có đường ARN P R P O Z Y A ĐƯỜNG LAC BÁM VÀO PROTEIN ỨC CHẾ MẤT CẤU TRÚC KHÔNG GIAN. KHÔNG THỂ BÁM VÀO VÙNG O GEN Z Y A PHIÊN MÃ TỔNG PROTEIN ỨC CHẾ HỢP ENZIM PHÂN GIẢI ĐƯỜNG (LUÔN TỔNG HỢP) Đường Lactose
9. Khi môi trường có đường ARN P R P O Z Y A Protein A Protein Z Protein Y PROTEIN ỨC CHẾ (LUÔN TỔNG HỢP) Đường Lactose 1 mARN duy nhất 3 protein Z, Y, A
10. - Gen R luôn phiên mã ngay cả khi môi trường có NỘI DUNG đường và không có đường Lactozo. - Số lần phiên mã của nhóm gen cấu trúc Z, Y, A I. Khái quát ĐHHĐG là bằng nhau. II. ĐHHĐG ở SV nhân sơ - Số lần nhân đôi của nhóm gen cấu trúc Z, Y, A và cả gen điều hòa (R) có số lần nhân đôi là bằng 1. Mô hình operon nhau. - Khi phiên mã, nhóm gen cấu trúc tạo ra 01 2. Sự điều hòa hoạt động mARN duy nhất rồi từ đó dịch mã tạo ra 3 chuỗi của operon Lac polipeptide => Enzyme phân giải đường Lac. - Khi một gen cấu trúc bị đột biến gen thì các gen III. Ghi nhớ cấu trúc khác không bị ảnh hưởng.
11. TRẮC NGHIỆM 1: Trong mô hình cấu trúc của opêron Lac, vùng vận hành là nơi : A. prôtêin ức chế có thể liên kết làm ngăn cản sự phiên mã. B. ARN pôlimeraza bám vào và khởi đầu phiên mã. C. mang thông tin quy định cấu trúc prôtêin ức chế. D. chứa thông tin mã hoá các axit amin trong phân tử prôtêin cấu trúc. 2: Theo Jacôp và Mônô, các thành phần cấu tạo của opêron Lac gồm: A. gen điều hoà, nhóm gen cấu trúc, vùng khởi động (P). B. vùng vận hành (O), nhóm gen cấu trúc, vùng khởi động (P). C. gen điều hoà, nhóm gen cấu trúc, vùng vận hành (O). D. gen điều hoà, nhóm gen cấu trúc, vùng vận hành (O), vùng khởi động (P).
12. TRẮC NGHIỆM 3: Trong cơ chế điều hoà hoạt động của opêron Lac, sự kiện nào sau đây diễn ra cả khi môi trường có lactôzơ và khi môi trường không có lactôzơ? A. ARN pôlimeraza liên kết với vùng khởi động của opêron Lac và tiến hành phiên mã. B. Một số phân tử lactôzơ liên kết với prôtêin ức chế. C. Gen điều hoà R tổng hợp prôtêin ức chế. D. Các gen cấu trúc Z, Y, A phiên mã tạo ra các phân tử mARN tương ứng. 4: Điều hòa hoạt động gen là gì? A. Là điều hòa lượng nhiễm sắc thể có trong tế bào. B. Là điều hòa trình tự các nucleotide của gen. C. Là điều hòa lượng sản phẩm mà gen tạo ra. D. Là quá trình tổng hợp Operon.Lac.
13. TRẮC NGHIỆM 5: Khi nói về operon Lac ở vi khuẩn E.Coli, có bao nhiêu phát biểu sai? I. Gen điều hòa (R) nằm trong thành phần của opêron Lac. II. Vùng vận hành (O) là noi ARN pôlimeraza bám vào và khởi đầu phiên mã. III. Khi môi trường không có latozơ thì gen điều hòa (R) không phiên mã. IV. Khi gen cấu trúc A và gen cấu trúc Z đều phiên mã 12 lần thì gen cấu trúc Y cũng phiên mã 12 lần. A. 4. B. 2. C. 3. D. 1.
14. TRẮC NGHIỆM 6: Opêrôn Lac của E coli ở trạng thái hoạt động khi: A. Môi trường xuất hiện lactôzơ B. Khi gen điều hòa (R) hoạt động. C. Môi trường không có lactôzơ D. Môi trường thừa prôtêin ức chế. 7: Trong hoạt động của Opêron - Lac ở vi khuẩn E.coli, chất cảm ứng (lactôzơ) có vai trò: A. Hoạt hóa ARN- pôlimêraza B. Ức chế gen điều hòa C. Hoạt hóa vùng khởi động D. Vô hiệu hóa prôtêin ức chế
15. CẢM ƠN CÁC BẠN ĐÃ CHÚ Ý THEO DÕI ! ĐIỀU HÒA HOẠT ĐỘNG GEN Mô hình Operon Lac