Giáo án Lịch sử 7 - Tiết 41, Bài 15: Nước Đại Ngu thời Hồ (1400-1407)

Nội dung tài liệu: Giáo án Lịch sử 7 - Tiết 41, Bài 15: Nước Đại Ngu thời Hồ (1400-1407)

1. Ngày dạy: . Tiết 41 -BÀI 15. NƯỚC ĐẠI NGU THỜI HỒ (1400 – 1407) I.MỤC TIÊU BÀI HỌC 1. Kiến thức Sau bài học này, HS sẽ: - Trình bày được sự ra đời của nhà Hồ. - Giới thiệu được một số nội dung chủ yếu và tác động của cải cách Hồ Quý Ly - Mô tả được những nét chính về cuộc kháng chiến chống quân Minh của nhà Hồ và giải thích được nguyên nhân thất bại. 2. Năng lực *Năng lực chung: - Tự chủ và tự học: biết lắng nghe và chia sẻ ý kiến cá nhân với bạn, nhóm và GV. Tích cực tham gia các hoạt động trong lớp. - Giao tiếp và hợp tác: có thói quen trao đổi, giúp đỡ nhau trong học tập; biết cùng nhau hoàn thành nhiệm vụ học tập theo sự hướng dẫn của thầy cô. - Giải quyết vấn đề và sáng tạo: biết phối hợp với bạn bè khi làm việc nhóm, có sáng tạo khi tham gia các hoạt động lịch sử. *Năng lực lịch sử: - Biết sưu tầm và sử dụng tư liệu lịch sử để tìm hiểu về nước Đại Ngu thời Hồ. - Vận dụng hiểu biết về nước Đại Ngu thời Hồ để giới thiệu về đất nước, con người VN. 3. Phẩm chất - Tự hào và trân trọng về những giá trị của lịch sử dân tộc, bồi đắp lòng yêu nước. - Có trách nhiệm gìn giữ, phát huy và quảng bá lịch sử văn hoá Việt Nam. IITHIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU 1. Giáo viên - Giáo án biên soạn theo định hướng phát triển năng lực, phiếu học tập dành cho HS. - Tranh ảnh được phóng to, một số mẩu chuyện lịch sử tiêu biểu gắn với nội dung bài học - Máy tính, máy chiếu , bài giảng powerpoit 2. Học sinh - SGK. - Tranh ảnh, tư liệu sưu tầm liên quan đến bài học, dụng cụ học tập theo yêu cầu của GV. III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC 1. HOẠT ĐỘNG MỞ ĐẦU 1.1 Ổn định lớp: GV kiểm tra sĩ số lớp:
2. 7A1 7A2 7A3 1.2. Khởi động: -Mục tiêu: Tạo hứng thú, tâm thế cho HS vào bài học và giúp HS có hiểu biết ban đầu về bài học mới. -Nội dung: GV cho HS quan sát hình ảnh Thành nhà Hồ; HS quan sát và trả lời câu hỏi - Sản phẩm học tập: HS nêu một vài hiểu biết của bản thân về Thành nhà Hồ. - Tổ chức thực hiện: Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập - GV chiếu cho HS quan sát hình ảnh và yêu cầu HS thảo luận cặp đôi, trả lời câu hỏi: + Em có biết hình ảnh này nói với di sản nào không? + Nêu một vài hiểu biết của em về di sản này. Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập - HS vận dụng hiểu biết thực tế và trả lời câu hỏi. - GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết). Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận - GV mời đại diện 1-2 HS trả lời câu hỏi: + Thành nhà Hồ (hay còn gọi là thành Tây Đô, thành An Tôn, thành Tây Kinh hay thành Tây Giai) là kinh đô nước Đại Ngu (quốc hiệu Việt Nam thời nhà Hồ), nằm trên địa phận nay thuộc tỉnh Thanh Hóa. Đây là tòa thành kiên cố với kiến trúc độc đáo bằng đá có quy mô lớn hiếm hoi ở Việt Nam, có giá trị và độc đáo nhất, duy nhất còn lại ở tại Đông Nam Á và là một trong rất ít những thành lũy bằng đá còn lại trên thế giới. + Ngày 27 tháng 6 năm 2011, Thành nhà Hồ đã được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới. - GV mời HS khác nhận xét, bổ sung. Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập - GV nhận xét, dẫn dắt HS vào bài học: Nhà Trần với Hào khí Đông A đã ba lần đánh tan quân Mông - Nguyên, xây dựng quốc gia Đại Việt hùng mạnh. Nhưng đến cuối thời Trần, xã hội xảy ra nhiều biến động, giặc ngoại xâm lại lâm le xâm phạm bờ cõi, đất nước đứng trước nhiều thử thách cam go. Nhà Hồ được thành lập thay thế nhà Trần. Nhà Hồ đã làm gì để củng cố chính quyền trung ương cũng như tăng cường tiềm lực đắt nước và kháng chiến chống ngoại xâm? Chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu trong bài học ngày hôm nay 2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI
3. 2.1. Hoạt động 1. Tìm hiểu mục 1. Sự thành lập nhà Hồ a) Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS nêu được những nét chính về sự thành lập nhà Hồ b) Nội dung: GV trình bày vấn đề; HS đọc thông tin SGK và trả lời câu hỏi. c) Sản phẩm: HS trả lời các câu hỏi của giáo viên. d) Tổ chức thực hiện: HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO GV - HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM Hoạt động 1. Tìm hiểu mục 1. Sự thành lập 1. Sự thành lập nhà Hồ nhà Hồ - Nửa sau thế kỉ XIV, nhà Trần - Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS trình ngày càng suy yếu, tầng lớp quý bày được sự thành lập nhà Hồ. tộc có xu hướng ăn chơi hưởng - Nội dung: GV trình bày vấn đề; HS đọc lạc, khiến nhân dân bất bình. thông tin mục 1, mục Em có biết, quan sát + Khởi nghĩa của nông dân và Hình 1 SGK tr.74, 75, làm việc cá nhân, làm nô tì nổ ra ở nhiều nơi, tiêu biểu việc nhóm và trả lời câu hỏi. nhất là khởi nghĩa của nhà sư - Sản phẩm học tập: HS nêu và ghi được vào Phạm Sư Ôn ở Hà Nội. vở sự thành lập nhà Hồ. + Những cuộc tấn công của - Tổ chức hoạt động : Chăm-pa ra Thăng Long càng Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập làm cho triều Trần thêm rệu rã. - GV yêu cầu HS đọc thông tin mục 1 SGK - Hồ Quý Ly dần thâu tóm tr.74, 75, làm việc cá nhân và trả lời câu quyền lực. Năm 1397, ông ép hỏi: Nhà Hồ được thành lập như thế nào? vua Trần dời đô vào Thanh - GV hướng dẫn HS trả lời câu hỏi: Hoá. Năm 1400, Hồ Quý Ly + Tình hình nhà Trần và giời quý tốc Trần buộc vua Trần nhường ngôi, lập nửa sau thế kỉ XIV như thế nào? ra triều Hồ, đặt tên nước là Đại + Vì sao cuộc khởi nghĩa nông dân nổ ra thời Ngu (niềm vui lớn). Triểu Hồ kì này? chỉ tổn tại trong 7 năm với hai - GV hướng dẫn HS đọc mục Em có biết, trình đời vua là Hồ Quý Ly (1400) và chiếu cho HS quan sát hình ảnh đền thờ Chu Hồ Hán Thương (1400 - 1407). Văn An ở Hà Nội hoặc Hải Dương và ảnh chụp tượng Chu Văn An được thờ ở Văn Miếu Quốc Tử Giám: Dưới triều vua Trần Dụ Tông, Chu Văn An - vị quan thanh liêm, cương trực từng dâng sớ chém bảy gian thần nhưng không được chấp nhận. Ông liền từ quan về ở ấn và dạy học ở Chí Linh (Hải Dương).
4. - GV trình chiếu và hướng dẫn HS quan sát Hình 1: + Thành nhà Hồ hiện nay nằm trên hai xã Vĩnh Tiến và Vĩnh Long (Vĩnh Lộc, Thanh Hoá). Đây là công trình kiến trúc bằng đá độc đáo được Hồ Quý Ly cho xây dựng vào năm 1397 nhằm chuẩn bị cho cuộc kháng chiến chống Minh lâu dài, còn được gọi là Tây Đô (hay Tây Giai) để phân biệt với Đông Đô (Thăng Long - Hà Nội). Xây xong thành, Hồ Quý Ly đã dời đô từ Thăng Long về Tây Đô. + Thành nhà Hồ gồm ba bộ phận: La thành, Hào thành và Hoàng thành. Cổng phía Nam là cổng chính, có ba cửa. Ba cổng còn lại chỉ có một cửa. Tường thành cao trung bình 5 - 6 m, chỗ cao nhất là cổng tiền cao 10 m. Nối liền với cửa Nam là con đường Hoa Nhai (đường Hoàng Gia) lát đá dài khoảng 2,5 km hướng về đàn tế Nam Giao (nơi nhà vua tế lễ) được xây dựng vào tháng 8 - 1402. Toàn bộ tường thành và bốn cổng chính được xây dựng bằng những phiến đá vôi màu xanh, được đục đẽo tỉnh xảo, vuông vức, xếp chồng khít lên nhau mà không cần chất kết dính vẫn đảm bảo độ bền vững. + Qua hơn 600 năm cùng những biến cố thăng trầm của lịch sử và tác động của thời tiết, hệ thống tường thành còn khá nguyên vẹn. - GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi: Tại sao Hồ Quý Ly xây dựng kinh đô mới ở Thanh Hóa? à GV chia HS thành hai nhóm đại diện cho hai trường phái quý tộc cuối thời Trần: Một nhóm đồng ý dời đô và một nhóm không đồng ý dời đô, thảo luận và tranh biện về việc tại sao phải chuyển đô vào Thanh Hoá. Bước 2 : HS thực hiện nhiệm vụ học tập
5. - HS đọc thông tin mục 1, mục Em có biết, quan sát Hình 1 SGK tr.74, 75, làm việc cá nhân, làm việc nhóm và trả lời câu hỏi. - GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết. Bước 3 : Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận - GV mời đại diện HS trình bày sự thành lập nhà Hồ. - GV mời đại diện HS khác nhận xét, bổ sung. Bước 4 : Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập - GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức và chuyển sang nội dung mới. 2.2. Hoạt động 2. Tìm hiểu mục 2. Một số nội dung và tác động của những cải cách của Hồ Quý Ly a) Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS nêu được những nét chính về nhũng cải cách của Hồ Quý Ly b) Nội dung: GV trình bày vấn đề; HS đọc thông tin SGK và trả lời câu hỏi. c) Sản phẩm: HS trả lời các câu hỏi của giáo viên. d) Tổ chức thực hiện: HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO GV - HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM Hoạt động 2. Tìm hiểu mục 2: Một số nội 2. Một số nội dung và tác dung và tác động của những cải cách về động của những cải cách về kinh tế, xã hội, văn hóa của Hồ Quý Ly kinh tế, xã hội, văn hóa của a. Mục tiêu: Thông qua quá trình trả lời câu Hồ Quý Ly hỏi, đọc sgk, HS nêu được nội dung và tác - Về chính trị, quân sự: động của những cải cách về kinh tế, xã hội, + Tiến hành các biện pháp văn hóa của Hồ Quý Ly để củng cố chế độ quân chủ tập b. Nội dung: Đọc thông tin sgk, nghe giáo quyền, cải tổ quy chế quan lại, viên hướng dẫn, học sinh thảo luận, trao đổi. lập lại kỉ cương . c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của học + Nhà Hồ tăng cường lực sinh. lượng quân đội chính quy, xây d. Tổ chức thực hiện: dựng nhiều thành lũy, chế toại Bước 1: - GV Chia thành 4 nhóm. Các nhóm súng thần cơ, đóng thuyền đọc SGK (5 phút), thảo luận nhóm để trả lời chiến câu hỏi trong phiếu học tập: - Về kinh tế, xã hội:
6. Nhóm 1: Trình bày cải cách của Hồ Quý + Cho phát hành tiền giấy Ly về chính trị, quân sự ? thay thế tiền đồng, ban hành Nhóm 2: Trình bày cải cách của Hồ Quý chính sách hạn điền quy định lại Ly về kinh tế, xã hội ? biểu thuế đinh, thuế ruộng. Nhóm 3: Trình bày cải cách của Hồ Quý + Về xã hội: Ban hành chính Ly về văn hóa giáo dục? Đánh giá cải cách sách hạn chế số nô tì được nuôi của Hồ Quý Ly ? của các vương hầu, quý tộc, Nhóm 4: Trình bày tác động cải cách quan lại. của Hồ Quý Ly ? - Về văn hóa, giáo dục: Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ học tập + Ông cũng sửa đổi chế độ - HS đọc SGK và thực hiện yêu cầu. thi cử, học tập để tuyển chọn GV khuyến khích học sinh hợp tác với nhau nhân tài . khi thực khi thực hiện nhiệm vụ học tập + Đề cao việc khuyến khích - HS làm việc nhóm các câu hỏi. sử dụng chữ Nôm cho dịch sách Bước 3. Báo cáo kết quả hoạt động chữ Hán ra chữ Nôm để dạy học - Đại diện các nhóm trình bày. và sáng tác văn chương. Bước 4. - Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm b, Tác động : Những cải vụ học tậpHS phân tích, nhận xét, đánh giá cách của Hồ Quý Ly ít nhiều kết quả của học sinh. góp phần hạn chế tệ tập trung - GV bổ sung phần phân tích nhận ruộng đất của giai cấp quý tộc, xét, đánh giá, kết quả thực hiện nhiệm vụ học địa chủ, làm suy yếu thế lực của tập của học sinh. Chính xác hóa các kiến thức quý tộc, tôn thất nhà Trần, tăng đã hình thành cho học sinh. nguồn thu nhập của nhà nước. Bước 4. Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm Cải cách văn hóa, giáo dục có vụ học tập của HS; phân tích, nhận xét, đánh nhiều tiến bộ. giá kết quả của học sinh. * Hạn chế: một số chính sách chưa triệt để, chưa phù hợp với tình hình thực tế. Chính sách cải cách cũng chưa giải quyết được những yêu cầu bức thiết của cuộc sống đông đảo nhân dân 2.3. Hoạt động 3. Tìm hiểu mục 3 Kháng chiến chống quân Minh của nhà Hồ a) Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS nêu được những nét chính về kháng chiến chống quân Minh của nhà Hồ b) Nội dung: GV trình bày vấn đề; HS đọc thông tin SGK và trả lời câu hỏi.
7. c) Sản phẩm: HS trả lời các câu hỏi của giáo viên. d) Tổ chức thực hiện: HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO GV - HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM Hoạt động 3: Kháng chiến chống quân 3 Kháng chiến chống quân Minh của nhà Hồ: Minh của nhà Hồ: a. Mục tiêu: Thông qua quá trình trả lời câu Quân Minh mượn cớ khôi hỏi, đọc sgk, phục lại nhà Trần để xâm - Thấy rõ âm mưu và những hoạt động bành lược nước ta trướng của nhà Minh đối với các nước xung - 1-1407: quân Minh chiếm quanh, trước hết là Đại Việt. Đông Đô. b. Nội dung: Đọc thông tin sgk, nghe giáo - 4-1407: quân Minh chiếm viên hướng dẫn, học sinh thảo luận, trao đổi. Tây Đô. c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của học - 6-1407: cha con Hồ Quý Ly sinh. bị bắt, cuộc kháng chiến của d. Tổ chức thực hiện: nhà Hồ thất bại. *Chuyển giao nhiệm vụ - Giáo viên yêu cầu học sinh thực hiện nhiệm * Mở rộng: Tư liệu được trích vụ: dẫn trong bài thơ “Quan hải” + Trả lời câu hỏi: Vì sao quân Minh xâm lược của Nguyễn Trãi: Đây như là nước ta, có phải quân Minh xâm lược nước ta một lời tổng kết về cuộc kháng là do nhà Hồ cướp ngôi nhà Trần không ? chiến chống quân Minh của nhà + Dùng lược đồ mô tả cuộc xâm lược của Hồ. Thực tế cho thấy: dù có quân Minh và cuộc kháng chiến của nhà Hồ. những thành lũy phòng thủ Kết quả của cuộc kháng chiến. vững chắc, kiên cố đến đâu + Trả lời câu hỏi: Vì sao cuộc kháng chiến chăng nữa, nếu không có được của nhà Hồ thất bại nhanh chóng ? lòng dân thì sẽ thất bại trước * Thực hiện nhiệm vụ quân xâm lược. Sau này, bằng - Học sinh thực hiện nhiệm vụ trải nghiệm của cuộc khởi - GV: Dùng lược đồ mô tả cuộc xâm lược của nghĩa Lam Sơn, Nguyễn Trãi quân Minh và cuộc kháng chiến của nhà Hồ. thêm một lần nữa khẳng định Kết quả của cuộc kháng chiến. vai trò của nhân dân trong việc ? Vì sao cuộc kháng chiến của nhà Hồ thất xây dựng và bảo vệ Tổ quốc bại nhanh chóng ? Bước 3. Báo cáo kết quả hoạt động - HS trình bày kết quả, HS khác nhận xét, bổ sung
8. Bước 4. Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của HS; phân tích, nhận xét, đánh giá kết quả của HS 3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP a. Mục tiêu: Củng cố lại kiến thức đã học thông qua bài tập. b. Nội dung: Sử dụng sgk, kiến thức đã học để hoàn thành bài tập. c. Sản phẩm học tập: Kết quả của HS. d. Tổ chức thực hiện: - GV yêu cầu HS trả lời các câu hỏi 1 và câu hỏi 2 trong trang 76 sgk. - HS tiếp nhận nhiệm vụ, đưa ra câu trả lời: Câu 1: HS vẽ sơ đồ tư duy về nội dung chủ yếu trong cải cách của Hồ Quý Ly? Nêu lên mặt tích cực, mặt hạn chế của cải cách? * Tác dụng: + Đưa nước ta thoát khỏi tình trạng khủng hoảng. + Góp phần hạn chế tập trung ruộng đất của giai cấp quý tộc địa chủ. Câu 2 Đường lối kháng chiến chống quân Minh của nhà Hồ khác với nhà Trần ntn? - Do đường lối đánh giặc sai lầm, do nhà Hồ không đoàn kết được toàn dân đánh giặc 4. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG: a. Mục tiêu: Vận dụng kiến thức đã học để giải bài tập, củng cố kiến thức. b. Nội dung: Sử dụng kiến thức đã học để hỏi và trả lời, trao đổi c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS d. Tổ chức thực hiện: GV yêu cầu HS trả lời các câu hỏi 3 trong trang 76sgk. Bàì học: phải dựa vào dân, phải phát huy tinh thần đoàn kết toàn dân, như Bác Hồ đã nói: “Dễ trăm lần không dân cũng chịu. Khó vạn lần dân liệu cũng xong” * DẶN DÒ: - Học bài và trả lời những câu hỏi trong sách giáo khoa. - Xem trước nội dung Bài 16. Khởi nghĩa Lam Sơn