Kế hoạch bài dạy Sinh học 7 - Phần 3, Chủ đề 8, Bài 17: Vai trò của trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng ở sinh vật

Nội dung tài liệu: Kế hoạch bài dạy Sinh học 7 - Phần 3, Chủ đề 8, Bài 17: Vai trò của trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng ở sinh vật

1. PHẦN 3: VẬT SỐNG CHỦ ĐỀ 8: TRAO ĐỔI CHẤT VÀ CHUYỂN HÓA NĂNG LƯỢNG Ở SINH VẬT Tiết : 1 + 2 + 3 . BÀI 17: - VAI TRÒ CỦA TRAO ĐỔI CHẤT VÀ CHUYỂN HOÁ NĂNG LƯỢNG Ở SINH VẬT. I. MỤC TIÊU. 1. Năng lực. 1.1. Năng lực chung: - Năng lực tự chủ và tự học: tìm kiếm thông tin, đọc sách giáo khoa, quan sát tranh ảnh để tìm hiểu về trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng ở sinh vật. - Năng lực giao tiếp và hợp tác: thảo luận nhóm để hiểu được khái niệm và vai trò của trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng. - Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: GQVĐ trong vận dụng kiến thức đối với bản thân. 1.2. Năng lực khoa học tự nhiên : * Nhận biết KHTN - Phát biểu được khái niệm trao đổi chất và chuyển hoán năng lượng. - Biết được vai trò của trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng trong cơ thể. * Tìm hiểu KHTN - Lấy được các ví dụ về sự trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng của thực vật và động vật. * Vận dụng KHTN - Vận dụng kiến về sự trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng giải thích các hiện tượng thực tế. 2. Phẩm chất - Chăm chỉ thực hiện các nhiệm vụ học tâp.
2. - Trung thực khi báo cáo kết quả. - Trách nhiệm với các công việc được giao. II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU. 1. Giáo viên - Hình 17.1, 17.2 SGK - Giáo án, sgk, sgv... 2. Học sinh - Nghiên cứu và chuẩn bị trước nội dung bài học Dự kiến chia tiết dạy: - Tiết 1: Khởi động, tìm hiểu khái niệm trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng. - Tiết 2: Tìm hiểu vai trò trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng trong cơ thể. - Tiết 3: Luyện tâp, vận dụng. III. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC. Tiết 1. 1. Ổn định tổ chức: (1 phút) Kiểm tra sĩ số 2. Kiểm tra bài cũ: (kết hợp trong bài) 3. Bài mới: HOẠT ĐỘNG 1: MỞ ĐẦU (9 phút) Mục tiêu: tạo hứng thú cho người học - Gắn kết những kiến thức, kĩ năng khoa học mà các em đã được học về thực vật, động vật ở cấp tiểu học và từ cuộc sống với chủ đề bài học mới, kích thích học sinh suy nghĩ. - Góp phần hình thành, phát triển các biểu hiện của các năng lực. Tổ chức thực hiện Nội dung/Sản phẩm
3. *Chuyển giao nhiệm vụ học tập Nội dung: - Gv sử dụng kĩ thuật động não, thu thập - Học sinh thực hiện nhiệm vụ cá ý kiến của HS bằng các câu hỏi( trả lời nhân quan sát hình 17.1, trao đổi vào phiếu học tập số 1) nhóm trả lời các câu hỏi trong ? Xe máy đang chạy và người đang đẩy tạ phiếu học tập -> Mọi hoạt động có sử dụng năng lượng không? đều cần năng lượng. ? Xe máy cần năng lượng từ đâu? ? Con người vận động thì lấy năng lượng - Mọi hoạt động đều cần năng từ đâu? lượng. ? Năng lượng cung cấp cho sinh vật lấy từ + Phân tích vd sgk đâu và nhờ quá trình nào? -> Xe máy cần năng lượng từ xăng, *Thực hiện nhiệm vụ học tập xe đạp điện cần năng lượng điện từ - HS nghiên cứu hình 17.1 SGK ắc quy - HS phát triển các ý kiến dựa trên kinh -> Con người vận động cần năng nghiệm của bản thân về hình 17.1 SGK; lượng từ thức ăn từ đó tiến hành thảo luận để tìm ra câu trả - Năng lượng sinh vật lấy từ quá lời. trình Trao đổi chất và chuyển hóa *Báo cáo kết quả và thảo luận năng lượng: - Kết quả thực hiện yêu cầu đưa ra: Trao + Ở thực vật: quá trình quang hợp. đổi chất và chuyển hóa năng lượng ở sinh + Ở động vật: Quá trình tiêu hóa vật bao gồm các hoạt động như: quang thức ăn (trao đổi nước, trao đổi khí, hợp, trao đổi nước, trao đổi khí, ăn uống, ăn uống, thải bã, tích trữ năng thải bã, tích trữ năng lượng . lượng .) - Nội dung HS thảo luận hình 17.1 SGK và vốn sống của HS: Mọi hoạt động đều cần năng lượng (xe máy lấy năng lượng
4. từ xăng hoặc điện, người cử tạ lấy năng lượng từ chuyển hóa năng lượng trong tế bào nhờ quá trình trao đổi chất). *Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ - Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá: - Giáo viên nhận xét, đánh giá: - GV dẫn dắt vào bài học bằng các câu hỏi: Trao đổi chất là gì? Chuyển hóa năng lượng là gì? Nêu vai trò của trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng ở sinh vật. ->Giáo viên nêu mục tiêu bài học: 1.HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC Hoạt động 2.1: Tìm hiểu khái niệm trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng. Mục tiêu: - Nêu được khái niệm trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng. - Góp phần hình thành và phát triển các biểu hiện của các năng lực. Tổ chức thực hiện Nội dung/Sản phẩm *Chuyển giao nhiệm vụ học tập I. KHÁI NIỆM TRAO ĐỔI CHẤT VÀ - GV sử dụng kĩ thuật động não, CHUYỂN HÓA NĂNG LƯỢNG thu thập ý kiến của HS về trao đổi 1. Trao đổi chất chất và chuyển hóa năng lượng - Trao đổi chất là tập hợp các biến đổi hóa của sinh vật. học trong các tế bào của cơ thể sinh vật và - GV tổ chức cho HS trả lời câu sự trao đổi các chất giữa cơ thể với môi hỏi: Kể tên các dạng năng lượng, trường đảm bảo duy trì sự sống. nêu một số ví dụ về sự chuyển -> Phơi nắng lúc 8-9h sáng để cơ thể có thể hấp thu ánh sáng chuyển hóa chất tiền VTm
5. hóa năng lượng ở thực vật và D dưới da thành VTM D cung cấp cho cơ động vật. thể chuyển hóa hấp thu Ca chống bệnh còi *Thực hiện nhiệm vụ học tập xương ở trẻ em và bệnh loãng xương ở - Thông qua hoạt động phân tích người già. hình 17.2SGK về trao đổi chất ở -> Tập hít thở thật sâu và thở ra thật mạnh người, HS phát biểu được khái để cung cấp oxygen cho cơ thể. niệm Trao đổi chất và chuyển hóa 2. Chuyển hóa năng lượng năng lượng. - Chuyển hóa năng lượng là sự biến đổi *Báo cáo kết quả và thảo luận năng lượng từ dạng này sang dạng khác. - GV tổ chức cho HS chia sẻ kết Trong tế bào và cơ thể sinh vật, năng lượng quả, bổ sung, hoàn chỉnh thông được dự trữ trong các liên kết hóa học. tin hình 17.3 SGK. GV tổ chức - Các dạng năng lượng: năng lượng ánh cho HS đọc thông tin trong SGK sáng, năng lượng hóa học, ... về khái niệm trao đổi chất và VD: Ở thực vật: Lá cây tiếp nhận năng chuyển hóa năng lượng, hướng lượng ánh sáng mặt trời tạo chất diệp lục cho dẫn ghi tóm tắt vào vở học. cây *Đánh giá kết quả thực hiện Ở động vật: Động vật ăn thức ăn, giữa lại nhiệm vụ các chất cần thiết có trong thức ăn để tạo - Học sinh nhận xét, bổ sung, năng lượng nuôi sống cơ thể, còn những chất đánh giá. không cần thiết sẽ đào thải qua phân ra - Giáo viên nhận xét, đánh giá. ngoài. - GV nhận xét và chốt nội dung - Khi vận động năng lượng hóa học trong khái niệm. cơ thể biến đổi sang dạng động năng và nhiệt năng. 4. Hướng dẫn học bài và chuẩn bị bài tiết sau: (5 phút) Học bài:
6. khái niệm trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng? Chuẩn bị bài: VAI TRÒ CỦA TRAO ĐỔI CHẤT VÀ CHUYỂN HÓA NĂNG LƯỢNG? Tiết 2. 1. Ổn định tổ chức: (1 phút) Kiểm tra sĩ số 2. Kiểm tra bài cũ: (5’) khái niệm trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng? 3. Bài mới: (35’) Hoạt động 2.2: Tìm hiểu vai trò của trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng. Mục tiêu: - HS nêu được vai trò của trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng trong cơ thể. Tổ chức thực hiện Nội dung/Sản phẩm *Chuyển giao nhiệm vụ học tập II. VAI TRÒ CỦA TRAO ĐỔI - Học sinh tìm hiểu thông tin đầu tiên của CHẤT VÀ CHUYỂN HÓA mục II. NĂNG LƯỢNG - HS trả lời câu hỏi: 1. Cung cấp năng lượng cho ? Vì sao trao đổi chất và chuyển hóa năng các hoạt động của cơ thể lượng là đặc trưng cơ bản của sự sống? - Vai trò cung cấp năng lượng cho -> Vì trao đổi chất và chuyển hóa năng các hoạt động cuả cơ thể: chất lượng là điều kiện tồn tại và phát triển của hữu cơ được phân giải sẽ giải sinh vật. Mọi hoạt động sống của cơ thể phóng năng lượng để tổng hợp đều gắn với hoạt động sống của các tế bào chất hữu cơ mới và thực hiện các đều cần năng lượng. hoạt động sống. 2. Xây dựng cơ thể
7. - HS hoạt động cá nhân phần tìm hiểu các Vai trò xây dựng cơ thể: Thức ăn vai trò của trao đổi chất và chuyển hóa sau khi đẩy vào cơ thể sinh vật năng lượng. được biến đổi thành các chất xây *Thực hiện nhiệm vụ học tập dựng nên các cấu trúc của cơ thể. - HS phát biểu được các ý kiến dựa trên 3. Loại bỏ chất thải ra khỏi cơ kinh nghiệm bản thân, tiến hành thảo luận thể tìm ra vấn đề học tập. Vai trò loại bỏ chất thải ra khỏi *Báo cáo kết quả và thảo luận cơ thể: các chất dư thừa và chất - GV tổ chức cho HS chia sẻ kết quả, bổ thải của quá trình trao đổi chất sung, hoàn chỉnh thông tin. thải ra ngoài cơ thể. - GV tổ chức cho HS nêu được vai trò của trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng, hướng dẫn ghi tóm tắt vào vở học. *Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ - Vai trò xây dựng cơ thể: Thức ăn sau khi đẩy vào cơ thể sinh vật được biến đổi thành các chất xây dựng nên các cấu trúc của cơ thể. - Vai trò cung cấp năng lượng cho các hoạt động cuả cơ thể: chất hữu cơ được phân giải sẽ giải phóng năng lượng để tổng hợp chất hữu cơ mới và thực hiện các hoạt động sống. - Vai trò loại bỏ chất thải ra khỏi cơ thể: các chất dư thừa và chất thải của quá trình trao đổi chất thải ra ngoài cơ thể. 4. Hướng dẫn học bài và chuẩn bị bài tiết sau: (4 phút)
8. Học bài: VAI TRÒ CỦA TRAO ĐỔI CHẤT VÀ CHUYỂN HÓA NĂNG LƯỢNG? Tiết 3. 1. Ổn định tổ chức: (1 phút) Kiểm tra sĩ số 2. Kiểm tra bài cũ: (kết hợp trong bài) 3. Bài mới: 3. Hoạt động 3: Luyện tập. (10‘) Mục tiêu: - Củng cố kiến thức về khái niệm trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng; vai trò của trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng trong cơ thể. - Góp phần hình thành, phát triển các biểu hiện của các phẩm chất, năng lực. Tổ chức thực hiện Nội dung/Sản phẩm *Chuyển giao nhiệm vụ học tập Luyện tập 1: Năng lượng cần cho - Gv giao nhiệm vụ cho HS hoạt động cặp các hoạt động của người (đi lại, đôi trả lời câu hỏi luyện tập 1,2 trang 88,89 chơi thể thao ) do quá trình SGK. phân giải các chất hữu cơ trong tế *Thực hiện nhiệm vụ học tập bào. Quá trình phân giải các chất - Cặp đôi thực hiện yêu cầu trong SGK trả hữu cơ trong tế bào biến đổi năng lời câu hỏi. lượng từ dạng năng lượng hóa *Báo cáo kết quả và thảo luận học trong chất hữu cơ thành năng - GV tổ chức cho HS chia sẻ kết quả, bổ lượng cơ học và năng lượng nhiệt. sung, hoàn chỉnh thông tin. Luyện tập 2. *Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ - Quá trình trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng giúp cây lớn lên và sinh sản. 4. Hoạt động 4: Vận dụng.(20‘) Mục tiêu:
9. - Củng cố kiến thức và nâng cao kiến thức cho HS (đưa bài học vào cuộc sống) - Góp phần hình thành, phát triển các biểu hiện của các phẩm chất, năng lực. Tổ chức thực hiện Nội dung/Sản phẩm *Chuyển giao nhiệm vụ học tập Câu hỏi 1: Cơ thể ở trạng thái nghỉ - Gv giao nhiệm vụ cho nhóm HS trả lời ngơi có tiêu dung năng lượng vì các câu hỏi: hoạt động trao đổi chất và chuyển Câu hỏi 1: Cơ thể ở trạng thái nghỉ ngơi hóa năng lượng diễn ra trong tế bào có tiêu dung năng lượng không? Tại ở cơ thể sống. sao? Câu hỏi 2: Làm việc nhiều cần tiêu Câu hỏi 2: Vì sao làm việc nhiều cần thụ nhiều thức ăn vì khi làm việc tiêu thụ nhiều thức ăn? nhiều cơ thể tiêu tốn nhiều năng Câu hỏi 3: Vì sao khi vận động thì cơ lượng, do đó cần ăn nhiều để cung thể nóng dần lên? Vì sao cơ thể thường cấp đủ nguyên liệu cho quá trình sởn gai ốc, rung mình khi găp lạnh? phân giải, giải phóng năng lượng *Thực hiện nhiệm vụ học tập cho hoạt động của cơ thể. - Các nhóm thực hiện yêu cầu trong Câu hỏi 3: Khi vận động tế bào sản SGK trả lời câu hỏi. sinh ra nhiệt giúp cơ thể nóng dần *Báo cáo kết quả và thảo luận lên. - GV tổ chức cho HS chia sẻ kết quả, bổ Khi gặp lạnh mạch máu ngoại vi co sung, hoàn chỉnh thông tin. lại giúp giữ nhiệt cho cơ thể dẫn tới *Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ sởn gai ốc, rung mình. 4. Hướng dẫn học bài và chuẩn bị bài tiết sau: (4 phút) - Học bài. - Chuẩn bị bài: QUANG HỢP Ở THỰC VẬT