Bài giảng Lịch sử 6 - Bài 2: Dựa vào đâu để biết và phục dựng lại lịch sử

Nội dung tài liệu: Bài giảng Lịch sử 6 - Bài 2: Dựa vào đâu để biết và phục dựng lại lịch sử

1. BÀI 2: DỰA VÀO ĐÂU ĐỂ BIẾT VÀ PHỤC DỰNG LẠI LỊCH SỬ
2. Kiểm tra bài cũ ✢ Có ý kiến cho rằng: Lịch sử là những gì đã qua, không thể thay đổi được nên không cần thiết phải học môn Lịch sử. Em có đồng ý với ý kiến đó không? Tại sao? 2
3. § Các nhà sử học làm công việc tương tự như những thám tử. Muốn dựng lại lịch sử, họ phải đi tìm các bằng chứng, tức là các tư liệu lịch sử. § Quan sát hình ảnh, em nhận thấy những hoa văn trên mặt trống đồng miêu tả những gì? Qua đó, em có thể biết được gì về đời sống của người Việt cổ? 3
4. § Hoa văn trên mặt trống mô tả phần nào đời sống vật chất, tinh thần của cư dân Việt cổ. § Đây là những tư liệu quý để nghiên cứu về quá khứ của người Việt cổ cũng như nền văn minh Việt cổ. § Đó chính là nguồn sử liệu, dựa vào đó các nhà sử học biết và phục dựng lại lịch sử.
5. NỘI DUNG BÀI HỌC Tư liệu hiện vật Tư liệu chữ viết Tư liệu truyền miệng Tư liệu gốc 5 Thêm nội dung của bạn.
6. Quan sát Hình 2, 3 em hãy cho biết: 1. TƯ LIỆU HIỆN VẬT Hiện vật được tìm thấy ở đâu, có điểm gì đáng chú ý? § Được khai quật ở di tích Hoàng thành Thăng Long. § Là những tư liệu hiện vật quý giá, lminh chứng sinh động cho bề dày lịch sử - văn hoá của Hoàng thành Thăng Long, chứng tỏ nơi đây đã từng là một kinh đô sầm uất của nước ta. 6
7. Em hãy cho biết Tư liệu hiện vật là gì? § Tư liệu hiện vật là những di tích hoặc đồ vật của người xưa còn lưu giữ lại trong lòng đất hay trên mặt đất. • Di tích: các di chỉ khảo cổ học, mộ táng, các hiện vật khảo cổ, đình, chùa, khu lưu niệm,... • Đồ vật: các công cụ lao động, vũ khí tìm thấy trong các di chỉ khảo cổ, có thể là các vật dụng cổ trong gia đình như cái liềm, cái cuốc,... đồ thờ cúng trong đình chùa như tượng, lư hương,... § Phản ánh trình độ sản xuất và đời sống của con người đương thời khá trung thực. 7
8. Một số ví dụ về tư liệu hiện vật Rìu gót vuông trang trí Thạp đồng Đào Thịnh cảnh chó săn hươu (văn hóa Động Sơn) 8
9. Xe tăng, khẩu pháo được dùng trong các trận chiến của bộ đội ta 9
10. Thảo luận và trả lời câu hỏi Tìm những đồ vật trong gia đình, trao đổi với bạn để rút ra câu trả lời đồ vật nào là tư liệu hiện vật. 10
11. Lưu ý § Tư liệu hiện vật cho ta biết khá cụ thể và trung thực về đời sống vật chất và phần nào đời sống tinh thần của người xưa. Tuy nhiên, các tư liệu hiện vật lại là tư liệu “câm”, rất khó nghiên cứu, khai thác. § Vì thế khi nghiên cứu các hiện vật khảo cổ, các nhà khoa học phải vận dụng các phương pháp nghiên cứu liên ngành như vật lí, hoá học, Những phương pháp này giúp các nhà nghiên cứu có thể khai thác các hiện vật “cầm” một cách rất hiệu quả và đáng tin cậy. 11
12. 2. TƯ LIỆU CHỮ VIẾT Thảo luận và trả lời câu hỏi: Đoạn tư liệu trên từ Di chúc của chủ tịch Hồ Chí Minh cho em biết thông tin gì? Thể hiện trí tuệ, niềm tin của Người về cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của nhân dân ta, cũng như những tình cảm và ước mong của Bác Hổ kính yêu đối với toàn Đảng, toàn dân ta.
13. Mở rộng: Sự ra đời của chữ viết ✢ Lúc đầu là những kí hiệu rời rạc, sau đó được chắp nối, ghép hoàn chỉnh và tuân theo những quy tắc nhất định. ✢ Từ khi có chữ viết, con người biết ghi chép các sự vật, hiện tượng,... thành những câu chuyện hay những bộ sử đồ sộ. 13
14. Em hiểu thế nào là tư liệu chữ viết? Cho ta biết tương đối Là những bản ghi, đẩy đủ về các mặt đời tài liệu chép tay hay sổng trong quá khứ của sách được in, khắc. con người. Tuy nhiên, thường mang ý thức chủ quan của tác giả.
15. Mở rộng § Tư liệu chữ viết phong phú và đa dạng: được viết trên xương thú, mai rùa, vỏ cây, đất sét, vải, da thú, khắc trên đá, mảnh đổng, chuông đồng, giấy. § Thể hiện rõ ràng quan điểm của người viết. Có thể làm mất đi tính trung thực khách quan khi phản ánh hiện thực lịch sử. § Khi sử dụng các tư liệu chữ viết phải rất thận trọng, phải biết phê phán, xác minh tư liệu để tìm ra hiện thực lịch sử khách quan trong đó. 15
16. Một số ví dụ về tư liệu chữ viết Cuốn Đại Việt Sử kí toàn thư (bản Sắc lệnh của Chủ tịch in Nội các quan bản, 1697) Chính phủ Việt Nam DCCH
17. Quan sát Hình 4 § Đây là những bia đá ghi tên, tuổi, năm thi đỗ của những người đỗ Tiến sĩ trong các khoa thi từ thời Lê sơ đến thời Lê trung hưng (1442 - 1779). § Năm 2010, 82 bia Tiến sĩ ở Văn Miếu đã được UNESCO công nhận là Di sản tư liệu thế giới. 17
18. Thảo luận và trả lời câu hỏi Vì sao bia Tiến sĩ ở Văn Miếu (Hà Nội) được xem là tư liệu chữ viết? § Trên bia có ghi chép (một cách khách quan) tên của những người đỗ Tiến sĩ trong các khoa thi từ thời Lê sơ đến thời Lê trung hưng (1442 - 1779). § Qua đó, các nhà sử học biết được những thông tin quan trọng về các vị tiến sĩ của nước nhà cũng như vế nền giáo dục nước ta thời kì đó. 18
19. 3. TƯ LIỆU TRUYỀN MIỆNG Em hãy kể tên một số truyện truyền thuyết, cổ tích mà em từng nghe hoặc biết.
20. Theo em, thế nào là tư liệu truyền miệng? Là những câu chuyện dân gian (truyền thuyết, thần thoại, ca dao, dân Khái niệm ca,...), truyền thuyết được kể truyền miệng từ đời này qua đời khác Thường không cho biết chính xác thời gian và địa điểm, nội dung cũng Đặc điểm có thể bị thêm bớt, thậm chí nhuốm màu thần thoại, hoang đường. 20