Kế hoạch bài dạy Toán 9 - Chương VII, Bài 22: Bảng tần số và biểu đồ tần số

Nội dung tài liệu: Kế hoạch bài dạy Toán 9 - Chương VII, Bài 22: Bảng tần số và biểu đồ tần số

1. KẾ HOẠCH BÀI DẠY MÔN ĐẠI SỐ 9 CHƯƠNG VII. TẦN SỐ VÀ TẦN SỐ TƯƠNG ĐỐI Bài 22. BẢNG TẦN SỐ VÀ BIỂU ĐỒ TẦN SỐ Thời gian thực hiện: 2 tiết I. MỤC TIÊU 1. Về kiến thức, kĩ năng - Thiết lập được bảng tần số, biểu đồ tần số. - Giải thích được ý nghĩa, vai trò của tần số trong thực tiễn. 2. Về năng lực - Rèn luyện và phát triển năng lực toán học, đặc biệt là năng lực mô hình hóa toán học và năng lực giao tiếp toán học. - Góp phần phát triển các năng lực chung như năng lực giao tiếp và hợp tác (qua việc thực hiện hoạt động nhóm, ), năng lực thuyết trình, báo cáo (khi trình bày kết quả của nhóm), năng lực tự chủ và tự học (khi đọc phần Tìm tòi – Khám phá, làm bài tập ở nhà), 3. Về phẩm chất - Bồi dưỡng ý thức học tập hứng thú và nghiêm túc; khả năng làm việc theo nhóm. - Góp phần giúp HS rèn luyện và phát triển các phẩm chất tốt đẹp (yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm): + Tích cực phát biểu, xây dựng bài và tham gia các hoạt động nhóm; + Có ý thức tích cực tìm tòi, sáng tạo trong học tập; phát huy điểm mạnh, khắc phục các điểm yếu của bản thân; + Thông qua việc giải các bài toán đếm trong thực tế (biết số cách có thể thực hiện một công việc), HS có ý thức rèn luyện tính kế hoạch, trách nhiệm và chủ động trong thực hiện công việc. II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU - Giáo viên: + Giáo án, bảng phụ, máy chiếu (nếu có), + Chuẩn bị phiếu khảo sát ý kiến theo mẫu trong Hoạt động 1. + Chuẩn bị dãy dữ liệu có nhiều giá trị giống nhau trong hoạt động Khởi động. - Học sinh: + SGK, vở ghi, dụng cụ học tập. + Ôn lại về bảng thống kê, biểu đồ cột đã được học trong chương trình Toán lớp 6. Đối với những HS đã được học cách vẽ biểu đồ bằng Excel thì ôn tập lại nội dung này. + HS chuẩn bị thước, bút để vẽ biểu đồ. Nếu được, có thể chuẩn bị bút màu để tô màu các cột khi vẽ biểu đồ cột. III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC Bài học này dạy trong 02 tiết: + Tiết 1: Mục 1. Bảng tần số; + Tiết 2: Mục 2. Biểu đồ tần số. Tiết 1. BẢNG TẦN SỐ Nội dung, phương thức tổ chức hoạt Dự kiến sản phẩm, đánh giá kết Mục tiêu cần đạt động học tập của học sinh quả hoạt động HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG Mục tiêu: Gợi động cơ, tạo tình huống xuất hiện trong thực tế để HS tiếp cận với bảng tần số. Nội dung: HS đọc yêu cầu tình huống thực tế với mẫu dữ liệu có giá trị giống nhau, từ đó nảy sinh nhu cầu sử dụng bảng tần số để biểu diễn dãy dữ liệu thuận tiện hơn. Sản phẩm: Câu trả lời của HS. 1 Gv: Nguyễn Văn Cường
2. KẾ HOẠCH BÀI DẠY MÔN ĐẠI SỐ 9 Tổ chức hoạt động: HS làm việc cá nhân, dưới sự hướng dẫn của GV. Tình huống mở đầu (3 phút) + Mục đích của - GV trình chiếu Tình huống mở đầu: phần này chỉ là để HS nảy sinh nhu Dãy dữ liệu có nhiều giá trị cầu lập bảng tần giống nhau. số để biểu diễn - Đặt vấn đề: Với nhiều dãy dữ liệu, HS suy nghĩ về tình huống. dãy dữ liệu có đặc biệt là dãy dữ liệu lớn, có nhiều giá nhiều giá trị giống trị giống nhau thì việc liệt kê tất cả các nhau. giá trị sẽ gây khó khăn trong việc trích + Góp phần phát xuất một số thông tin cần thiết. Do đó, triển năng lực giải ở bài học này, chúng ta sẽ tìm hiểu về quyết vấn đề toán một cách biểu diễn dãy dữ liệu có nhiều học. giá trị giống nhau thuận tiện hơn. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC Mục tiêu: HS hình thành khái niệm tần số và lập được bảng tần số của một mẫu dữ liệu. Nội dung: HS thu thập dữ liệu và đếm số lần xuất hiện của mỗi giá trị trong dãy dữ liệu thu được, từ đó nhận biết khái niệm tần số và lập được bảng tần số. Sản phẩm: Lời giải cho các câu hỏi trong HĐ và bảng tần số của HS. Tổ chức thực hiện: HS hoạt động cá nhân và nhóm, dưới sự hướng dẫn của GV. 1. Bảng tần số Tần số và bảng tần số (12 phút) + Mục đích của - GV tổ chức cho HS thực hiện HĐ1 phần này là HS trong SGK. hình thành khái niệm tần số và GV chia lớp thành các nhóm theo tổ. Mỗi nhóm sẽ thực hiện phát phiếu thu bảng tần số thông - HS trao đổi nhóm để thực hiện qua việc thu thập thập (tham khảo mẫu ở Phụ lục 1) để yêu cầu của HĐ1. thu thập dữ liệu trong nhóm mình. Đại dữ liệu và đếm số diện mỗi nhóm ghi kết quả thu thập lên lần xuất hiện của mỗi giá trị trong bảng. mẫu số liệu. GV yêu cầu HS đếm số lựa chọn mỗi loại và thực hiện trả lời các câu hỏi của HĐ1. Sau đó, GV mời đại diện hai nhóm trả lời câu hỏi, các nhóm khác + Góp phần phát lắng nghe và nhận xét. triển năng lực giao - Sau khi HS thực hiện xong HĐ1, GV tiếp toán học, sẽ giới thiệu cho HS khái niệm tần số - HS ghi nội dung cần ghi nhớ và năng lực mô hình và bảng tần số của mẫu dữ liệu. thực hiện cá nhân yêu cầu của hóa toán học. GV. GV viết bảng hoặc trình chiếu nội dung trong Khung kiến thức. - GV tiếp tục yêu cầu HS lập bảng tần số cho mẫu dữ liệu thu được trong HĐ1. Ví dụ 1 (7 phút) Mục đích của hoạt HS đọc nội dung và thực hiện Ví động này là GV cho HS hoạt động cá nhân trong 5 dụ 1. phút, sau đó gọi 1 HS đứng tại chỗ trả Hướng dẫn HS lập 2 Gv: Nguyễn Văn Cường
3. KẾ HOẠCH BÀI DẠY MÔN ĐẠI SỐ 9 lời câu hỏi a và 2 HS lên bảng lập bảng bảng tần số từ dãy tần số cho câu hỏi b; các HS khác lắng dữ liệu cho trước nghe và nhận xét. dưới dạng liệt kê và HS thấy được tác dụng của việc biểu diễn dữ liệu dưới dạng bảng tần số. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP Mục tiêu: Củng cố kĩ năng lập bảng tần số từ dãy dữ liệu cho trước. Nội dung: HS thực hiện các yêu cầu trong Luyện tập 1. Sản phẩm: Lời giải của HS. Tổ chức thực hiện: HS hoạt động cá nhân, dưới sự hướng dẫn của GV. Luyện tập 1 (6 phút) + Mục đích của GV tổ chức cho HS làm việc cá nhân - HS thực hiện cá nhân theo phần này là để HS trong 4 phút, sau đó chọn hai HS đại hướng dẫn của GV. luyện tập kĩ năng lập bảng tần số. diện lên bảng lập bảng tần số và trả lời HD. các câu hỏi; các HS theo dõi, nhận xét + Góp phần phát a) Các bạn đạt điểm tốt trong tuần triển năng lực và góp ý; GV tổng kết. là: Bình, Tuấn, Nam, Yến, Thảo. năng lực tư duy và Bình được 2 điểm tốt, Tuấn được lập luận toán học, 1 điểm tốt, Nam được 3 điểm tốt, năng lực mô hình Yến được 1 điểm tốt, Thảo được hóa toán học. 2 điểm tốt. b) Nam đạt được điểm tốt nhiều lần nhất, với 3 lần. Nhận xét (2 phút) Mục đích của - Sau khi HS thực hiện xong HĐ1, GV HS ghi nội dung cần ghi nhớ. phần này là để HS giới thiệu cho HS phần Nhận xét. nhận biết thêm một số đặc điểm GV viết bảng hoặc trình chiếu nội dung trong Nhận xét. của tần số và bảng tần số. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG Mục tiêu: Giúp HS biết vận dụng thu thập dữ liệu, lập bảng tần số và phân tích dữ liệu vào thực tế cuộc sống thông qua một tình huống đơn giản. Nội dung: HS tiến hành thu thập dữ liệu và trả lời các câu hỏi trong phiếu khảo sát. Sản phẩm: Phiếu khảo sát và câu trả lời của HS. Tổ chức thực hiện: HS hoạt động cá nhân và nhóm, dưới sự hướng dẫn của GV. Tình huống Vận dụng (12 phút) + Mục đích của - GV sử dụng bảng phụ hoặc trình chiếu phần Vận dụng là nội dung phần Vận dụng. HS vận dụng thu thập dữ liệu và lập GV in hai mẫu phiếu khảo sát như trong HS hoạt động nhóm để thu thập Phụ lục và chia lớp thành bốn nhóm. bảng tần số vào dữ liệu và trả lời các câu hỏi. một tình huống GV tổ chức cho HS thực hành thu thập thực tế. dữ liệu theo nhóm và ghi lại kết quả vào 3 Gv: Nguyễn Văn Cường
4. KẾ HOẠCH BÀI DẠY MÔN ĐẠI SỐ 9 phiếu khảo sát. + Góp phần phát triển năng lực tư duy và lập luận toán học, năng lực mô hình hoá toán học, năng lực giao tiếp toán học. Sau khi các nhóm thu thập xong dữ liệu, GV yêu cầu HS trao đổi nhóm để hoàn thành các câu hỏi trong phiếu khảo sát. Sau 10 phút các nhóm thực hiện hoạt động, GV yêu cầu đại diện 4 nhóm trả lời câu hỏi, cho nhận xét chéo kết quả và yêu cầu đại diện của nhóm giải thích lời giải khi có câu hỏi của các bạn (hoặc GV đặt câu hỏi). GV có thể tổ chức cho HS thảo luận câu hỏi liên quan đến cả hai dãy dữ liệu: Từ hai dãy dữ liệu và bảng tần số trên, ta có thể nhận xét gì về mối quan hệ giữa thời gian đi ngủ vào ngày Thứ Bảy và thời gian thức dậy của các bạn HS vào ngày Chủ nhật? TỔNG KẾT VÀ HƯỚNG DẪN CÔNG VIỆC Ở NHÀ GV tổng kết lại nội dung bài học và dặn dò công việc ở nhà cho HS (3 phút) - GV tổng kết lại các kiến thức trọng tâm của bài học: tần số và bảng tần số của một mẫu dữ liệu. - Nhắc HS về nhà ôn tập các nội dung đã học. 4 Gv: Nguyễn Văn Cường
5. KẾ HOẠCH BÀI DẠY MÔN ĐẠI SỐ 9 - Giao cho HS làm các bài tập sau trong SGK: + Bài 7.1 và 7.2: Lập bảng tần số cho dãy dữ liệu và nhận xét. Tiết 2. BIỂU ĐỒ TẦN SỐ Nội dung, phương thức tổ chức Dự kiến sản phẩm, đánh giá kết Mục tiêu cần đạt hoạt động học tập của học sinh quả hoạt động HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC Mục tiêu: HS nhận biết biểu đồ tần số và lập được biểu đồ tần số từ dãy dữ liệu cho trước. Nội dung: HS thực hiện HĐ2 để làm quen với biểu đồ tần số. Sản phẩm: Lời giải của HĐ2. Tổ chức thực hiện: HS hoạt động cá nhân, dưới sự hướng dẫn của GV. 2. Biểu đồ tần số - HS thực hiện cá nhân HĐ2. + Giúp HS nhận biết Tìm hiểu về biểu đồ tần số (15 HD. a) Với biểu đồ A: và đọc được dữ liệu biểu diễn bởi biểu phút) + Trục đứng là tần số; đồ tần số dạng cột - GV tổ chức cho HS thực hiện + Trục ngang là điểm; HĐ2 trong SGK. và biểu đồ tần số + Dữ liệu biểu diễn là điểm kiểm tra dạng đoạn thẳng; Đối với ý a, GV có thể đặt ra các môn Toán. nhận biết các bước câu hỏi gợi mở như sau: Với biểu đồ B: vẽ biểu đồ tần số. Trong mỗi biểu đồ: + Trục đứng là số học sinh; + Góp phần phát + Trục đứng là gì? + Trục ngang là điểm; triển năng lực tư duy và lập luận toán + Trục ngang là gì? + Dữ liệu biểu diễn là điểm kiểm tra học, năng lực mô + Dữ liệu nó biểu diễn là gì? môn Toán. hình hóa toán học. - GV viết bảng hoặc trình chiếu nội b) Hai biểu đồ biểu diễn cùng dữ dung trong Khung kiến thức. liệu. Bảng thống kê cho dữ liệu - GV viết bảng hoặc trình chiếu nội được biểu diễn trên hai biểu đồ: dung của phần Nhận xét, chú ý Điểm 6 7 8 9 10 nhấn mạnh các bước vẽ biểu đồ tân Tần số 3 8 12 6 4 số, GV vẽ mẫu một biểu đồ theo các bước để minh hoạ. Bảng thống kê này là bảng tần số. - HS ghi nội dung cần ghi nhớ. + Mục đích của ví dụ này là rèn luyện kĩ năng vẽ biểu đồ Ví dụ 2 (10 phút) HS đọc nội dung và thực hiện Ví dụ 2. cột và biểu đồ đoạn GV cho HS hoạt động cá nhân thẳng. trong 7 phút, sau đó gọi 2 HS vẽ + Góp phần phát biểu đồ dạng cột và biểu đồ dạng triển năng lực giao đoạn thẳng, các HS khác lắng nghe tiếp toán học, năng và nhận xét. lực sử dụng công cụ và phương tiện học toán. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP Mục tiêu: Củng cố cách vẽ biểu đồ cột và biểu đồ đoạn thẳng. Nội dung: HS thực hiện bài Luyện tập 2. Sản phẩm: Lời giải của Luyện tập 2. Tổ chức thực hiện: HS hoạt động nhóm, dưới sự hướng dẫn của GV. 5 Gv: Nguyễn Văn Cường
6. KẾ HOẠCH BÀI DẠY MÔN ĐẠI SỐ 9 Luyện tập 2 (10 phút) HD. Biểu đồ tần số dạng cột: + Mục đích của ví GV chuẩn bị giấy A3. GV chia lớp dụ này là Giúp HS thành 4 nhóm và phát giấy A3 cho luyện tập vẽ biểu đồ mỗi nhóm. GV phân công 2 nhóm tần số dạng cột và vẽ biểu đồ cột, 2 nhóm vẽ biểu đồ biểu đồ tần số dạng đoạn thẳng. Cả 4 nhóm sau khi đoạn thẳng biểu hoàn thiện sẽ dán biểu đồ đã vẽ lên diễn bảng tần số. bảng, các nhóm nhận xét chéo bài + Góp phần phát làm của nhau. triển năng lực tư Biểu đồ tần số dạng đoạn thẳng: duy và lập luận toán học, năng lực giải quyết vấn đề toán học. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG Mục tiêu: Vận dụng tổng hợp kiến thức, kĩ năng trong bài vào giải quyết tình huống thực tế đặt ra ở đầu bài học. Nội dung: HS thực hiện bài Vận dụng. Sản phẩm: Lời giải của Vận dụng. Tổ chức thực hiện: HS hoạt động nhóm, dưới sự hướng dẫn của GV. Tranh luận (7 phút) + Mục đích của hoạt - GV duy trì 4 nhóm đã chia ở động này là vận dụng tổng hợp kiến luyện tập trước. Các nhóm đưa ra - HS tranh luận theo điều hướng của câu trả lời và phản biện cùng nhau. GV. thức, kĩ năng trong - GV chốt lại câu trả lời. bài vào giải quyết HD. Khẳng định của Tròn: “Đây tình huống thực tế. không phải là biểu đồ tần số” là đúng. + Góp phần phát triển năng lực tư Vì 31,6 hay 31,1 hay 19,6 là nhiệt duy và lập luận toán độ trung bình của Hà Nội, Đà Nẵng học, năng lực giải hay Đà Lạt, không phải tần số. quyết vấn đề toán học. TỔNG KẾT VÀ HƯỚNG DẪN CÔNG VIỆC Ở NHÀ GV tổng kết lại nội dung bài học và dặn dò công việc ở nhà cho HS (3 phút) - GV tổng kết lại các kiến thức trọng tâm của bài học. - Nhắc HS ôn tập các nội dung đã học: Cách vẽ biểu đồ tần số dạng cột và biểu đồ tần số dạng đoạn thẳng. - Giao cho HS làm bài tập trong SGK: Các bài 7.3, 7.4 và 7.5. - Nhắc HS đọc trước bài mới chuẩn bị cho tiết học sau. 6 Gv: Nguyễn Văn Cường